Coraz mniej czasu na wprowadzenie regulacji chroniących sygnalistów

W związku z wejściem w życie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii Europejskiej, polski ustawodawca ma czas do 17 grudnia 2021 r. na wprowadzenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych implementujących te przepisy. Dyrektywa ta ma zapewnić minimalne wspólne standardy ochrony sygnalistów, a więc osób które pracują w sektorze prywatnym lub publicznym i ujawnią naruszenia w kontekście związanym z pracą, niezależnie od tego, czy stosunek pracy trwa, ustał, czy dopiero ma zostać nawiązany. 

Przepisom o ochronie sygnalistów podlegać będą podmioty z sektora publicznego, a także z sektora prywatnego – z wyjątkiem tych zatrudniających mniej niż 50 pracowników. W pierwszej kolejności dyrektywa obejmie ochroną osoby zgłaszające naruszenia konkretnych aktów prawa UE w następujących obszarach: zamówienia publiczne, usługi, produkty i rynki finansowe, zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwo produktów, bezpieczeństwo transportu, ochrona środowiska, ochrona radiologiczna i bezpieczeństwo jądrowe, bezpieczeństwo żywności i pasz, zdrowie i dobrostan zwierząt, zdrowie publiczne, ochrona konsumentów, ochrona prywatności i danych osobowych oraz bezpieczeństwo sieci i systemów informacyjnych. Następnie dyrektywa obejmie swoim zakresem naruszenia dotyczące rynku wewnętrznego, a więc prawa konkurencji, prawa pomocy publicznej oraz prawa podatkowego w zakresie CIT, a także innych naruszeń mających wpływ na interesy finansowe Unii Europejskiej. 

Dyrektywa jako pierwsze i zarazem najważniejsze źródło informacji o naruszeniach wskazuje wewnętrzne kanały zgłaszania nieprawidłowości przez sygnalistów, a więc ujawnienie określonych naruszeń osobie w firmie. Osoby dokonujące zgłoszenia mogą jednak zdecydować się na kanał zewnętrzny i zgłoszenie naruszenia bezpośrednio właściwym instytucjom, organom urzędom, a nawet mediom (kanał publiczny). Sygnalista powinien mieć możliwość wyboru najwłaściwszego kanału do tego celu w zależności od indywidualnych okoliczności danej sprawy.  
Powyższa regulacja ma zagwarantować sygnalistom oraz osobom im pomagającym bezpieczeństwo, a wszelkie próby nękania mają być surowo karane i to na nękającym będzie spoczywał obowiązek dowiedzenia braku naruszenia prawa. Dodatkowo, możliwe będzie dochodzenie odszkodowania za represje, konieczność zmiany pracy lub zawodu, utratę reputacji bądź ograniczenia w rozwoju kariery zawodowej w związku ze zgłoszeniem naruszeń. W takich przypadkach Sądy będą miały obowiązek zbadania, czy zwolnienie z pracy miało związek ze zgłoszonym naruszeniem. 

Jak widać czasu na dostosowanie działalności do nowych regulacji jest coraz mniej, a wciąż nie wypracowano odpowiednich mechanizmów ochronnych. Ostateczny termin na implementację ww. regulacji mija 17 grudnia 2021 r. Wyjątek stanowią podmioty prywatne, które zatrudniają od 50 do 249 pracowników, gdyż w ich przypadku czas ten został wydłużony do 17 grudnia 2023 r

Prawimy o Prawie

Magdalena Raniszewska – radca prawny

Helena Świderska – prawnik

Zamknij menu