MDR – CZYLI KILKA SŁÓW O RAPORTOWANIU SCHEMATÓW PODATKOWYCH

Aby poprawić efektywność funkcjonowania każdego systemu niezbędna jest INFORMACJA. Informacja, którą można przetworzyć i wykorzystać. Wie o tym każdy zarządzający i jak widać ta wiedza z zakresu zarządzania doszła również do Ministerstwa Finansów. Została również całkiem sprawnie (dość szybko) przetworzona i jej efektem jest nowelizacja przepisów na styku procedury i prawa materialnego wprowadzająca nową instytucję zmierzającą do uszczelnienia systemu podatkowego.

Porządkowo należy zaznaczyć, iż wprowadzenie nowych regulacji nie jest pomysłem rodzimym. Wynika z konieczności wdrożenia prawa wspólnotowego, oczywiście z ulepszeniami, czytaj: rozszerzeniem obowiązków.

Tą zmianą jest obowiązkowe ujawnianie informacji o schematach podatkowych (ang. mandatory disclosure rules, dalej: MDR).

Schemat podatkowy może polegać na opracowaniu pewnego planu postępowania, a jego wyłącznym motywem miałoby być osiągnięcie korzyści podatkowych.

Jako schematy podatkowe wymienia się tu też m.in.:

  • uzyskanie efektu „podwójnego nieopodatkowania” ze względu na różnice przepisów prawa podatkowego w różnych krajach, w tym poprzez umiejętne stosowanie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania,
  • wykorzystanie trustów,
  • transfer dochodów do krajów o niższym obciążeniu podatkowym, zwłaszcza do rajów podatkowych,
  • wykorzystywanie fundacji,
  • konstrukcje polegające na tworzeniu sztucznych podmiotów holdingowych,
  • wykorzystywanie funduszy inwestycyjnych oraz instrumentów finansowych, np. długoterminowych obligacji,
  • wycofanie znaku towarowego (rebranding),
  • nadużycie zwolnienia dla dywidend,
  • prowadzenie działalności za pośrednictwem zagranicznej spółki osobowej,
  • nieprawidłowe określanie podstawy opodatkowania VAT dla towarów sprzedawanych w formie zestawów.

Schemat opracowywany jest przez promotora (np. doradcę podatkowego), w tym często jeszcze przed spotkaniem z klientem.

Z uzasadnienia noweli wynika, że dwoma kluczowymi celami MDR są:

  • szybki dostęp administracji podatkowych do informacji o potencjalnie agresywnym planowaniu lub nadużyciach związanych z planowaniem podatkowym oraz o promotorach i użytkownikach schematów podatkowych,
  • zniechęcenie podatników i ich doradców do korzystania ze schematów podatkowych.

Z niejakim oporem muszę przyznać, iż rozumiem dlaczego organy podatkowe chcą posiąść tajemną wiedzę z zakresu efektywnych struktur optymalizacyjnych. Z drugiej strony obowiązek raportowania schematów budzi mój opór w kontekście tajemnicy przedsiębiorstwa, a przede wszystkim tajemnicy zawodowej osoby doradzającej (zwłaszcza doradcy podatkowego, radcy prawnego, adwokata).

Zachowywanie pewnych danych w poufności jest podyktowane względami prawnymi.

W polskim systemie podatkowym nie było do tej pory instytucji ujawniania informacji o schematach podatkowych. Pojawiły się one dopiero teraz, w nawiązaniu do przepisów dyrektywy 2018/822 przewidującej obowiązek przyjęcia i publikacji przez państwa członkowskie najpóźniej do 31.12.2019 r. przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych do jej wykonania.

Na pewno zastanawia tempo z jakim polski ustawodawca wprowadził unijne regulacje do rodzimego porządku prawnego. Nie można obejść się wrażeniu iż był to pretekst do rozszerzenia obowiązków podatników. Dla przykładu dyrektywa wskazuje, iż raportowaniu podlegać mają transakcje transgraniczne – my raportować będziemy również transakcje krajowe. Dyrektywa nakazuje objęcie schematami wyłącznie podatków dochodowych – u nas raportowaniu podlegać będą również inne podatki – np. podatek od towarów i usług.

Co do zasady informacje o schemacie podatkowym mają być przekazywane Szefowi KAS przez promotora. W niektórych sytuacjach obowiązek raportowania przejdzie na korzystającego. Wyjątkowo obowiązkiem przekazania informacji o schemacie może być obciążony wspomagający.

W uzasadnieniu nowelizacji podniesiono, że korzyścią dla podatników z wprowadzenia zasad MDR może być przykładowo zmniejszenie liczby kontroli podatkowych. Ponadto przekazywane w ramach opisywanej procedury informacje nie mogą być wyłączną podstawą pociągnięcia do odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe lub odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe w rozumieniu przepisów KKS. W razie terminowego przekazania informacji o schemacie podatkowym, którego zastosowanie może powodować powstanie odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe lub odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe, stosuje się zaś nadzwyczajne złagodzenie kary.

Przepisy dotyczące MDR są dość obszerne i w praktyce mogą rodzić wiele trudności interpretacyjnych.

Problemem praktycznym może być np. ustalenie i ocena, czy dane działanie nosi znamiona schematu podatkowego, czy też jest tylko naturalnym wyborem określonego postępowania z  czysto ekonomicznego punktu widzenia.

Z drugiej jednak strony agresywne planowanie podatkowe przez niektórych podatników jest pewnym zagrożeniem nie tylko z punktu widzenia interesów budżetu państwa, lecz także podmiotów konkurujących, które takich działań podatkowych nie podejmują.

Chcąc nie chcąc, musimy przystosować się do nowych uwarunkowań. Zastanawia mnie jednak czy w praktyce Szef Krajowej Administracji Skarbowej będzie, jako wspomagający, obowiązany do raportowania?

autor: Karolina Rychter

Doradca podatkowy

Zamknij menu