Podatnik ma prawo do zapoznania się z dowodami z innych postępowań podatkowych, jeżeli mają one wpływ na decyzję wydaną w jego sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ogłosił 30 grudnia 2019 r. dwa wyroki w sprawach o podobnym stanie faktycznym. Rozpatrywane sprawy dotyczyły rzekomo świadomego udziału w grupie wyłudzającej podatek VAT. Naczelnik urzędu skarbowego zakwestionował faktury zakupu i sprzedaży, wobec czego zakwestionował prawo przedsiębiorców do odliczenia naliczonego podatku VAT.

W postępowaniu podatkowym prowadzonym wobec podatnika, organ pozbawił go możliwości zapoznania się z dowodami, na podstawie których wydał decyzję podatkową. Jako dowody do sprawy podatnika włączył wyciągi z decyzji wydanych wobec kontrahentów podatnika, a nie dowody, na podstawie których zostały one wydane. Zdaniem pełnomocnika podatnika naruszyło to prawo do obrony oraz rzetelnego procesu. Oznacza to, że jeżeli w danej sprawie organ opiera się na dowodach zgromadzonych przy rozpoznawaniu innej sprawy, podatnik ma prawo żądać od organu ich przedstawienia. Stanowisko to podzielił WSA (Wojewódzki Sąd Administracyjny) twierdząc, że podatnik powinien mieć prawo do zapoznania się z wszelkimi dowodami z powiązanych postępowań.

Podobne stanowisko przyjął Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18 orzekł, że organ jest związany ustaleniami poczynionymi w trakcie innych postępowań podatkowych. Jednocześnie ma on jednak obowiązek zapoznać z nimi podatnika, który z kolei ma prawo wykorzystywać te dowody przy wykorzystaniu prawa do obrony.

Jak zauważył Trybunał: „Ponieważ adresat niekorzystnej dla niego decyzji musi mieć możliwość przedstawienia uwag przed jej podjęciem, […] w trakcie postępowania administracyjnego – czy też podatkowego – należy zezwolić na dostęp do akt. Wynika z tego, że […] podatnik powinien mieć możliwość dostępu do wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, na których organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję. W związku z tym jeżeli organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję na dowodach uzyskanych, tak jak w postępowaniu głównym, w ramach powiązanych postępowań karnych i powiązanych postępowań administracyjnych, podatnik ten powinien mieć możliwość uzyskania dostępu do tych dowodów.

Zasada prawa do obrony nie nakłada jednak na organ obowiązku udostępnienia akt z własnej inicjatywy. Należy to zrobić na każde żądanie podatnika, przeciwko któremu prowadzone jest postępowanie, bowiem tylko on w danej sprawie ma interes prawny.

#TaxProceedingsSupport 

Autor: Mateusz Dettlaff

                            Asystent Doradcy Podatkowego

Zamknij menu