Ważny wyrok dotyczący tzw. ulgi na złe długi

19 października 2020 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał ważny dla polskich podatników wyrok w sprawie C-335/19 dotyczący tzw. ulgi na złe długi.

W przedmiotowej sprawie spór dotyczył możliwości jej zastosowania w sytuacji, gdy kontrahent nie jest zarejestrowanym podatnikiem VAT albo jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub w trakcie likwidacji. Polska spółka, której przedmiotem działalności gospodarczej jest doradztwo podatkowe, zwróciła się do Ministra Finansów pod koniec 2014 r. z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej z zapytaniem, czy spółka może skorzystać z ulgi na złe długi w następującym stanie faktycznym: faktura została wystawiona na rzecz czynnego podatnika VAT niebędącego w stanie likwidacji, następnie nie została opłacona, a w terminie 150 dni od dnia zapłaty został on postawiony w stan likwidacji.

Organy skarbowe zarówno w tej, jak i podobnych sprawach stanęły na stanowisku, iż art. 90 dyrektywy Rady 2006/112 WE (tzw. dyrektywy VAT) przyznaje państwom członkowskim możliwość określania warunków obniżania podstawy opodatkowania podatkiem VAT. Skoro zatem polski ustawodawca wyraźnie określił, że jednym z takich warunków jest czynny status VAT kontrahenta niebędącego jednocześnie w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego ani likwidacji, to niespełnienie tego warunku uniemożliwia spółce skorzystanie z obniżenia podstawy opodatkowania.

Po wniesieniu skargi na interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nieuwzględnieniu stanowiska Spółki, sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA powziął jednak wątpliwości, czy przesłanki zastosowania ulgi na złe długi są zgodne z prawem, wobec czego połączył cztery sprawy dotyczące podobnych interpretacji indywidualnych i skierował dwa pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej:

  1. Czy przepisy dyrektywy VAT zezwalają na wprowadzenie w prawie krajowym ograniczenia możliwości obniżenia podstawy opodatkowania w razie częściowego lub zupełnego niewywiązania się z płatności ze względu na określony status podatkowy dłużnika i wierzyciela?
  2. Czy prawo unijne nie stoi na przeszkodzie ustanowienia w prawie krajowym przepisów zezwalających na skorzystanie z możliwości obniżenia podstawy opodatkowania wyłącznie w przypadku, gdy dłużnik nie jest w trakcie postępowania upadłościowego albo w likwidacji oraz jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

Trybunał na wstępie zauważył, że przepisy dyrektywy nie określają konkretnych warunków do spełnienia celem skorzystania z ulgi na złe długi i pozostawiają tę kwestię państwom członkowskim. Jak wynika z orzecznictwa TSUE „przepisy, których celem jest zapobieganie oszustwom podatkowym i unikaniu opodatkowania, zasadniczo mogą ustanawiać odstępstwa od przestrzegania zasad dotyczących podstawy opodatkowania jedynie w granicach tego, co jest bezwzględnie konieczne dla osiągnięcia tego szczególnego celu”. Trybunał podkreślił zatem, że przepisy te powinny w jak najmniejszym stopniu naruszać cele i zasady dyrektywy, a w rezultacie być jak najmniej uciążliwe dla podatników. Cel ten byłby spełniony, gdyby przepisy ograniczały podatników wyłącznie do wykazania, że zapłata części lub całości wynagrodzenia nie została otrzymana. W konsekwencji TSUE stwierdził, że polskie przepisy dotyczące ulgi na złe długi stoją w sprzeczności z przepisami dyrektywy VAT. Niedopuszczalnym jest zatem warunek uzależnienia możliwości obniżenia podstawy opodatkowania od czynnego statusu VAT kontrahenta oraz niepostawienia go w stan upadłości, likwidacji albo restrukturyzacji.

TaxProceedingsSupport

Autorzy:

Adam Borawski – Doradca Podatkowy

Mateusz Dettlaff – Asystent Doradcy Podatkowego

Zamknij menu