Czego nie wiesz o Open Source, a zdecydowanie powinieneś?

mar 28, 2023New Tech

W ostatnich latach rośnie świadomość prawna twórców, ale i zamawiających wykonanie dedykowanego oprogramowania. Zamawiający mają coraz większą wiedzę, że licencja może zabezpieczać ich interesy równie dobrze, jak przeniesienie praw autorskich. W umowach pojawiają się szczegółowe określenia pól eksploatacji, postanowienia w zakresie udostępnienia kodów źródłowych, exit plany i… oświadczenia twórców o posiadaniu praw pozwalających im w pełni na udzielenie dalszych uprawnień prawno-autorskich.

Tymczasem okazuje się, że zapominamy, że dla tego ostatniego oświadczenia istnieje wiele zagrożeń w pracy operacyjnej programistów, dla których temat licencji open source może być nadal nieodkrytym lądem. Programiści chętnie korzystają z dostępnych bibliotek, ale niestety często nie mają świadomości, z jakimi obowiązkami, a często ograniczeniami (w zależności od rodzaju licencji) się to wiąże.

Dlatego dzisiaj odpowiemy na najważniejsze pytania:

  1. Czym więc jest Oprogramowanie Open Source?
  2. Jakie rodzaje mogą być użyte w komercyjnych oprogramowanych, a jakie pod żadnym pozorem nie powinny się tam znaleźć?
  3. Jakie ryzyka powoduje użycie licencji open sourcowej — copyleft? I jak się przed nimi zabezpieczyć?

Czym jest Oprogramowanie Open Source?

Oprogramowanie typu Open Source (OSS) to dowolne oprogramowanie komputerowe z powszechnym dostępem, rozpowszechniane bez opłat z kodem źródłowym dostępnym do modyfikacji.

W związku z tą definicją część osób zakłada, że tak udostępniony kod źródłowy de facto nie ma właściciela i jest dobrem wspólnym. Niestety nie jest to prawda. 

Każde oprogramowanie charakteryzujące się pewnym stopniem indywidualności stanowi utwór w rozumieniu prawa autorskiego i w związku z tym umożliwienie korzystania z takiego oprogramowania wymaga udzielenia licencji. 

Twórca oprogramowania typu Open Source udziela więc licencji niewyłącznej do swojego oprogramowania z najszerszym zakresem jej odbiorców oraz uprawnień do jej używania. W ten sposób każdy może używać takiego oprogramowania lub kodu źródłowego oraz dowolnie je modyfikować, udoskonalać i włączać do swojego utworu.

Gdzie więc prawnicy widzą problem?

Problem zaczyna się w momencie, gdy licencja wystawiona przez twórcę zawiera jakieś ograniczenia lub nakłada na licencjobiorcę obowiązki. Nieprzestrzeganie ich może wiązać się np. z wygaśnięciem uprawnień do korzystania z oprogramowania, natomiast korzystający nie ma świadomości tych zastrzeżeń i używa takiego kodu źródłowego do opracowania komercyjnego programu, z którego uzyskuje zyski. Takie zagrożenia powodują w szczególności licencje z klauzulą copyleft.

Rodzaje Open Source 

  • Licencja z klauzulą non-copyleft – bezpieczna dla software house’ów

Np. MIT, BSD 2-CLAUSE, BSD 3-CLAUSE, APACH

Licencja wymaga zamieszczenia w udzielanej licencji informacji o prawach autorskich twórcy pierwotnego oprogramowania. Stworzone na jego podstawie oprogramowanie można dystrybuować na własnych warunkach i nie trzeba udostępniać zmodyfikowanego kodu źródłowego.

  • Licencja z klauzulą copyleft

Licencja zezwala wszystkim zainteresowanym na dowolne kopiowanie, dystrybuowanie oraz modyfikowanie danej pracy lub pracy pochodnej, jednocześnie zastrzegając, by wszelkie zmiany również były objęte klauzulą copyleft. W ten sposób wytwór takiej pracy ma być wykorzystywany na tych samych zasadach co pierwotna praca.

(Więcej na ten temat: Richard Stallman: Czym jest copyleft? (ang.). Free Software Foundation, 2009/01/21.)

  • Silny copyleft:

GNU GPL 2.0, GNU GPL 3.0, GNU Affero GPL 1.0, GNU Affero GPL 3.0

„You must cause any work that you distribute or publish, that in whole or in part contains or is derived from the Program or any part thereof, to be licensed as a whole at no charge to all third parties under the terms of this License.” (Par.2bGNUGPLv.2. – http://www.fsf.org/licenses/gpl.html)

Licencja Gnu GPL – pozwala na jej modyfikowanie i rozpowszechnienie tylko pod warunkiem udzielenia jej na tych samych zasadach, co licencja pierwotna. Oznacza to, że oprogramowania stworzone z wcieleniem tej licencji lub z jej modyfikacją musi być bezpłatne i dostępne dla wszystkich. To powoduje, że jej komercyjne użycie przez software house może spowodować brak możliwości dalszej komercjalizacji i sprzedaży takiego oprogramowania.

  • Słaby copyleft

LGPL 2.1, LGPL 3.0, MPL 1.1, MPL 2.0

Licencja zezwala na używanie, modyfikowanie i rozpowszechnianie. W dalszej licencji muszą znaleźć się informacje o prawach autorskich. Niektóre utwory pochodne można dystrybuować na własnych warunkach (np. w zakresie pozostałej części oprogramowania, jeśli kod stworzony na podstawie open source stanowi tylko moduł oprogramowania). Trzeba jednak udostępnić kod źródłowy programu objętego licencją copyleft i jego modyfikacji. 

Ryzyka

Konsekwencją stworzenia oprogramowania z użyciem kodu źródłowego posiadającego klauzulę copyleft, jest konieczność jej dalszego bezpłatnego dystrybuowania.

Brak jest więc podstaw do udzielenia odpłatnie dalszej licencji, czy też udzielenia jej na innych polach eksploatacji niż utwór objęty klauzulą. 

To z kolei powoduje:

  • wyrządzenie szkody dalszym licencjobiorcom, którzy zapłacili za utwór/oprogramowanie wytworzone z użyciem kodu źródłowego będącego przedmiotem takiej wadliwej licencji;
  • że twórcy oprogramowania objętego licencją z klauzulą copyleft mogą również domagać się odszkodowania za naruszenie ich praw autorskich;
  • konieczność bezpłatnego udostępnienia stworzonego Utworu dla wszystkich. W innym wypadki brak jest praw do jego używania.

Jak się zabezpieczyć?

  • Informować, szkolić programistów i rzeczywistych twórców oprogramowania.
  • Sprawdzać, jakie faktycznie zewnętrzne biblioteki zostały zaimplementowane do utworu.
  • Prowadzić dokumentację, z jakich zewnętrznych źródeł korzystają twórcy.
  • Wprowadzić odpowiednie polityki zakazujące użycia określonego rodzaju bibliotek stworzonych na podstawie licencji z klauzulą copyleft.
  • Ze strony Zamawiającego wprowadzać w umowie wymogi dokumentowania w/w źródeł w dokumentacji przekazywanej Zamawiającemu.

Dorota Piekarska

Senior Marketing Manager

 

Manager z wieloletnim doświadczeniem w różnych obszarach biznesu, w tym w komunikacji i marketingu, sprzedaży, zarządzaniu projektami, organizacji wydarzeń oraz zarządzaniu zasobami ludzkimi. Jej podejście do pracy charakteryzuje pasja do nowych projektów i wyzwań, a także pozytywna energia, którą stara się wnosić do każdego działania.

Magdalena Raniszewska

Partner Zarządzający/ Radca Prawny

 

Prawo nowych technologii to moja pasja, stąd nie ustaję w jego zgłębianiu. By jak najlepiej rozumieć branżę IT i być dla niej wartościowym doradcą, ukończyłam szereg specjalistycznych studiów i szkoleń w zakresie prawa nowych technologii, ale i podstaw IT i programowania (w tym studia podyplomowe „Prawo nowoczesnych technologii” Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie, a także kursy specjalistyczne: „Prawne i techniczne aspekty cyberbezpieczeństwa”, „Szkoła IT dla prawników” oraz „AI&Data; Expert”).

Jestem współautorką publikacji „HR w IT” pod redakcją No Fluff Jobs, a także wykładowcą Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni, wolontariuszką Fundacji IT Girls i członkiem Komitetu Technicznego Polskiego Komitetu Normalizacyjnego ds. Sztucznej Inteligencji. Wspólnie z Karoliną oraz wspaniałym zespołem od kilku lat buduję naszą kancelarię.
Stawiam na proste i zrozumiałe rozwiązania oraz partnerskie relacje, oparte na zaufaniu.

Żyję sportem i podróżami. Napędza mnie wiatr we włosach. Świat jest moim domem. Moja doba ma 40h.

m.raniszewska@kancelariarbr.pl

Karolina Rychert

Partner Zarządzający/ Doradca Podatkowy

 

Posiadam ponad piętnastoletnie doświadczenie w kwestiach podatkowych i księgowych. Specjalizuję się w podatkach dochodowych, przeglądach podatkowych oraz tworzeniu dokumentacji cen transferowych. Od 2015 r. prowadzę praktykę w zakresie doradztwa podatkowego.

Uczestniczę w pracach Forum Cen Transferowych - zespołu opiniodawczo-doradczego przy Ministrze Finansów. Jestem członkinią Grupy Roboczej ds. opisu zgodności.

Posiadam Certyfikat TPE® – specjalisty w zakresie cen transferowych w ujęciu międzynarodowym i krajowym, wydany przez The Institute of International Tax Accounting and Finance.

Kocham góry, od rodzimych Bieszczad po szkockie Highlands. Tam najlepiej odpoczywam. W wolnych chwilach czytam, czytam i jeszcze raz czytam!

k.rychter@kancelariarbr.pl

dr. Joanna Worona-Vlugt

Adwokat

 

Przez wiele lat pracowałam w dużych warszawskich kancelariach obsługując podmioty z branży leasingowej i bankowej. Nowe technologie zawsze były w kręgu moich zainteresowań zawodowych i naukowych, co w 2017 r. zaskutkowało obroną wyróżnionej przez recenzentów rozprawy doktorskiej „Cyberprzestrzeń a prawo międzynarodowe. Status quo i perspektywy”. Jestem autorką publikacji naukowych i prasowych związanych z tematyką nowych technologii, ochrony danych osobowych i cyberbezpieczeństwa.

 

Wspieram rozwój przedsiębiorstw z branży IT, pomagając w zrozumieniu i zarządzaniu wyzwaniami prawnymi, które wynikają z dynamicznego rozwoju technologii. Moja praca koncentruje się m.in. na doradztwie w zakresie umów IT, ochrony danych oraz własności intelektualnej. Zawsze staram się dostarczać praktyczne rozwiązania, które pozwalają firmom rozwijać się w zgodzie z obowiązującymi regulacjami prawnymi.

 

 

Prywatnie uwielbiam czytać oraz spędzać czas z rodziną i przyjaciółmi.

Aleksandra Kreczmer

Radca Prawny

 

Specjalizuję się w kompleksowej obsłudze prawnej przedsiębiorców, koncentrując się w szczególności na bieżącym doradztwie oraz negocjowaniu umów.

Wspieram przedsiębiorców w rozwiązywaniu codziennych wyzwań prawnych związanych z ich działalnością, kładąc przy tym nacisk na minimalizowanie ryzyka prawnego. Moim priorytetem jest zapewnianie zrozumiałych i dopasowanych do potrzeb klienta rozwiązań, które wspierają rozwój przedsiębiorstwa i realizację założonych celów biznesowych.

 

Wolny czas spędzam aktywnie razem z rodziną i przyjaciółmi.

Klaudia Maciejewska

Prawnik, Partner AI

Z branżą IT jestem związana od prawie 6 lat. Łączę obszar prawa, nauki i nowymi technologii, co przejawia się moich aktywnościami w Polskim Komitecie Normalizacyjnym, Komitecie Technicznym ds. Sztucznej Inteligencji oraz Grupie Roboczej ds. Sztucznej Inteligencji. W 2022 r. zostałam nominowana przez Perspektywy Women in Tech do Top 100 Women in AI in Poland w kategorii Leading Projects where AI s an important element.

Moje zawodowe działania skupiają się na prawnych aspektach wykorzystania rozwiązań sztucznej inteligencji w obszarze IT/ICT oraz audytowaniu systemów sztucznej inteligencji. Profesjonalizm, pasja, zaangażowanie, a także interdyscyplinarne spojrzenie na obszar nowych technologii i prawa – to cechy, które opisują mój stosunek do wszelkich zadań, których się podejmuje.

 

Cenię pracę z ludźmi, przestrzeń i nowe wyzwania.

Anna Jankowiak

Partner ds. ESG

Założycielka marki ESG ASSURED i twórczyni aplikacji mobilnych wspierających ESG i dekarbonizację w organizacjach oraz aplikacji zrzeszających społeczność ESG w Polsce oraz w innych krajach Certyfikowana Ekspertka ESG i zrównoważonego rozwoju. Główne obszary ekspertyzy: CBAM, ślad węglowy, badanie istotności i dialog z interesariuszami, strategia ESG, raportowanie ESG, dekarbonizacja i offsetowanie, w tym angażowanie pracowników, klientów i dostawców w działania na rzecz dekarbonizacji.

Trenerka i mentorka z 20letnim stażem. Wykładowczyni na studiach podyplomowych ESG oraz z grywalizacji. Prelegentka na polskich i międzynarodowych wydarzeniach ESG

Filip Jeżewski

Doradca Podatkowy

 

Swoje dotychczasowe doświadczenie zawodowe zdobywałem w kancelariach podatkowych w Toruniu i Warszawie, w których zajmowałem się bieżącym doradztwem w zakresie prawa podatkowego oraz pomocą we wdrożeniu ulg podatkowych dla przedsiębiorców w podatkach dochodowych. W swojej karierze pomogłem setkom przedsiębiorców we wdrożeniu innowacyjnych ulg, takich jak IP Box.

Prywatnie interesuję się koszykówką oraz wszelkimi newsami związanymi z prawem podatkowym.

 

 

Maria Owczarska

Doradca Podatkowy

 

Swoje doświadczenie zdobywałam dzięki pracy w biurze rachunkowym, a następnie w kancelarii RBR, z którą współpracuję od początku jej powstania. Zajmuję się bieżącą obsługą naszych klientów w zakresie CIT, PIT i VAT, jednak w największym stopniu upodobałam sobie zagadnienia związane z podatkami dochodowymi, w szczególności w zakresie cen transferowych.

Prywatnie jestem miłośniczką psów, spacerów na łonie natury oraz spokojnych chwil w gronie przyjaciół i rodziny. Najchętniej odpoczywam przy dobrej książce, a moim guilty pleasure jest granie w gry RPG – najlepiej te z otwartym światem i obszerną fabułą.

 

 

Maja Góral-Pawelczyk

Radca prawny

 

Zawodowo rozwijam się w zakresie prawa międzynarodowego, prawa nowych technologii oraz cyberbezpieczeństwa. Klientom RBR pomagam w rozwiązywaniu zawiłości prawnych, dostosowaniu umów i dokumentów korporacyjnych, a także reprezentuję ich w sądzie oraz przed innymi organami administracji publicznej.

Prywatnie jestem miłośniczką wycieczek górskich i wszelakich aktywności z moim labradorem.

 

 

Karolina Gałka

Radca Prawny

 

Swoje doświadczenie zdobywałam już w trakcie studiów podczas pracy w korporacjach oraz w trójmiejskich kancelariach. Zajmowałam się zarówno obsługą prawną przedsiębiorców, jak i sporami sądowymi. Doświadczenia zdobyte na sali sądowej wykorzystuję przy projektowaniu nowych rozwiązań dla klientów kancelarii.

Wolne chwile przeznaczam na odpoczynek, podróże (lub ich planowanie) oraz rozwój osobisty. Zawsze stąpam twardo po ziemi, dlatego wolę literaturę faktu, reportaże czy książki psychologiczne niż sci-fi.

 

 

Maria Chmielewska

Aplikant Radcowski

 

Dotychczasowe doświadczenie zawodowe zaczęłam zdobywać w trakcie studiów, pracując jako asystentka prawna w warszawskich kancelariach. Zajmowałam się obsługą przedsiębiorców, brałam udział w obsłudze prawnej procesów budowlanych oraz wspomagałam prawników w prowadzonych przez nich postępowaniach sądowych.
Interesuję się szeroko rozumianym prawem cywilnym, handlowym oraz zagadnieniami związanymi z odpowiedzialnością cywilną za błędy medyczne.
W styczniu 2024 roku rozpoczęłam aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Gdańsku.

W wolnym czasie lubię biegać, spacerować oraz czytać newsy.

 

 

Jolanta Sasin

Office Administrator

 
Mam doświadczenie w zakresie prawa administracyjnego, które nabyłam pracując w Urzędzie m.st. Warszawy - w Biurze Geodezji i Katastru oraz dzięki bliskiej współpracy z radcami prawnymi Urzędu. Brałam udział w opiniowaniu projektów rządowych aktów prawnych, opracowaniu oraz opiniowaniu projektów aktów prawa miejscowego w Warszawie, w projektach i procesach cyfryzacji zasobu geodezyjnego (w Gdańsku, Gdyni i Warszawie). Przez 10 lat prowadziłam własną działalność gospodarczą. Jestem licencjonowanym rzeczoznawcą majątkowym ds. wycen nieruchomości i posiadam uprawnienia z dwóch zakresów geodezji. Prywatnie interesuję się wszystkim, co dotyczy ochrony środowiska. Kibicuję start-up'om, których pomysły wpisują się w trendy ekologiczne. Bardzo obchodzi mnie los zwierząt (mam dwie kotki ze schroniska). Lubię jogę i kilometrowe spacery, szczególnie nad morzem.  

Martyna Trojan

Starszy Konsultant Podatkowy

 

Doświadczenie zdobywałam w trójmiejskich kancelariach i międzynarodowych korporacjach m. in. wielkiej czwórce, zajmując się bieżącą analizą przepisów podatkowych. W kancelarii zajmuję się bieżącą obsługą spółek w zakresie VAT, CIT i PIT oraz analizą umów i orzecznictwa. Moim największym obszarem zainteresowań są ulgi dla innowacyjnych przedsiębiorców w podatkach dochodowych oraz podatek od towarów i usług.

W wolnym czasie tańczę salsę lub spędzam czas z rodziną i przyjaciółmi. Wieczory poświęcam dobrej książce i wypiekaniu słodkich pyszności.

 

 

Oktawia Ostrowska

Starszy Prawnik

 

W dotychczasowej praktyce zajmowałam się prawem cywilnym w zakresie zobowiązań oraz procedurą windykacyjną z uwzględnieniem specyfiki postępowania egzekucyjnego.

 

Dodatkowo interesuję się prawem handlowym oraz nowymi technologiami. Rozwijam się, pomagając naszym klientom w sprawach z zakresu prawa handlowego, cywilnego. Odpoczywam podczas wspinaczek górskich i na snowboardzie.